ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನ ಸಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನ, ಚಿಂತನೆ, ಸೇವೆ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದ್ಧತೆಯ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಪೂಜೆ, ಪುನಸ್ಕಾರ, ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪರಿಧಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು. ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕಿಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕು ನೀಡುವ, ಸಮಾನತೆಯ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸುವ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ಸೇವಾಕೇಂದ್ರವಾಗಬೇಕು. ಇಂತಹ ಉದಾತ್ತ ಆಶಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಹನೀಯರಲ್ಲಿ ಗದುಗಿನ ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠದ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾದ ಪರಮಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಡಾ. ಸಿದ್ದರಾಮ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಪೂಜ್ಯರ ಜೀವನವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆ, ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಅಭಿರುಚಿ, ಸಂಶೋಧನಾ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯಗೊಂಡಿರುವುದು ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಠಾಧೀಶರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಬೌದ್ಧಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗುವುದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸಾರುತ್ತವೆ.
ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೀಳಗಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ 1958ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 12ರಂದು ಜಂಗಮ ಸಮಾಜದ ರುದ್ರಯ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಉದರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಗುರುಪಾದಯ್ಯ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಗಂಗಮ್ಮನವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಈ ಬಾಲಕ ಮುಂದೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆ, ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಸೇವೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ಮೂಲಕ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಬೀಳಗಿಯ ಕಲ್ಮಠದ ಶಾಖಾ ಮಠದ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ನಂತರವೂ ಅವರ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯ ಹಂಬಲ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಅಧ್ಯಯನಶೀಲತೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿರುವುದು ಅವರ ವಿಶಾಲ ಅಧ್ಯಯನದ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕೇವಲ ನಂಬಿಕೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡದೆ, ಅಧ್ಯಯನ, ವಿವೇಚನೆ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಶೀಲತೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
1994ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿಯ ನಾಗನೂರು ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮಠದ ಒಂಬತ್ತನೇ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಅವರು, ಮಠದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಗದುಗಿನ ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠದ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ, ಜನಪರ,ರೈತಪರ, ನೊಂದವರ ಪರವಾಗಿ ಹಗಲಿರುಳೆನ್ನದೆ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಪರಮ ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದರಾಮ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಯಾಮವೆಂದರೆ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೊಡುಗೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದಿಂದಲೇ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಅವರು, ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಕೃತಯುಗಿ ವಿನೋಬ’, ‘ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ’, ‘ಧರ್ಮಜ್ಯೋತಿ’, ‘ಚಿಂತನ’, ‘ವಚನಾರ್ಥ ಚಿಂತನ’ ಮತ್ತು ‘ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಸಂದೇಶ’ ಮೊದಲಾದ ಕೃತಿಗಳು ಅವರ ಅಧ್ಯಯನದ ವ್ಯಾಪಕತೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತವೆ.
ಈ ಕೃತಿಗಳ ವಿಷಯವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಚಿಂತನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ಸಂದೇಶ, ತಾತ್ವಿಕ ವಿಚಾರಗಳು, ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ಅವರು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯವೆಂಬುದು ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಆಶಯ ಅವರ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಸವಾದಿ ಶರಣರ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವ ಗುರು ಬಸವಣ್ಣನವರು ಸಾರಿದ ಕಾಯಕ, ದಾಸೋಹ, ಸಮಾನತೆ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿವೆ. ಜಾತಿ, ವರ್ಗ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶರಣರ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳನ್ನು ವೈಚಾರಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿ ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ನೀಡಿರುವ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಮಠದ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ ಅದರ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವೈಭವದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಮಠದಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಾಗರಿಕರಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ ಅಡಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತ ಪೂಜ್ಯರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಿಕ್ಷಣದವರೆಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಸಂಗದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಡ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ದೊರೆಯುವುದು ಇಂದಿಗೂ ಸವಾಲಿನ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಅಡಚಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಠಗಳು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕಲಿಕೆಯ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದಾಗ ಅದು ಸಮಾಜದ ಭವಿಷ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣವು ಕೇವಲ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಲ್ಲ; ಅದು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ವಿಚಾರವಂತನನ್ನಾಗಿ, ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅರಿತ ನಾಗರಿಕನನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರು ನೀಡಿರುವ ಆದ್ಯತೆ ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾಗಿದೆ.
1990ರಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾಯತ ಅಧ್ಯಯನ ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದರ ಮೂಲಕ 85ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವುದು ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಇತಿಹಾಸ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ತತ್ವಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ತರವಾದದ್ದು. ಕೇವಲ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಗಳುವುದರಿಂದ ಅದರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು, ಸಂಶೋಧಿಸಬೇಕು, ದಾಖಲಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಬೇಕು. ಲಿಂಗಾಯತ ಅಧ್ಯಯನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪ್ರಕಟಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿವೆ.
1995ರಲ್ಲಿ ಮಠದಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವುದು ಜ್ಞಾನಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹದಿನಾರುಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಹೊರತರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವುದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತಿನ ಅಮೂಲ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಚಾರಗಳಷ್ಟೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಅಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಜ್ಞಾನ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದ ಅನೇಕ ಸಂಗತಿಗಳು ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಅಮೂಲ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಬೌದ್ಧಿಕ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಮಠದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಬಲ್ಲದು.
ಪೂಜ್ಯರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ದಾಸೋಹ ಪರಂಪರೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಕೇವಲ ಅನ್ನದಾನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಶ್ರಮದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಹಿತವನ್ನೂ ಕಾಣಬೇಕು ಎಂಬ ವಿಶಾಲವಾದ ಮಾನವೀಯ ತತ್ವವೇ ದಾಸೋಹದ ಜೀವಾಳವಾಗಿದೆ. ಹಸಿದವರಿಗೆ ಅನ್ನ, ಅಕ್ಷರ ವಂಚಿತರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಅಸಹಾಯಕರಿಗೆ ಆಸರೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕು ನೀಡುವುದು ದಾಸೋಹದ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ.
ನಾಗನೂರು ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮಠದ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಮಠದ ದಾಸೋಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವುದು ಅವರ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ ಇವೆರಡೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾದವು. ಅನ್ನವು ದೇಹಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡಿದರೆ, ಶಿಕ್ಷಣವು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಜ್ಞಾನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆ ಒಂದಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಮರ್ಥ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಮೂಢನಂಬಿಕೆ, ಅಸಮಾನತೆ, ಜಾತೀಯತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನೈತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅನುಭವ ಮಂಟಪದ ಆಶಯವು ಮುಕ್ತ ಚರ್ಚೆ, ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯ, ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ಗೌರವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ವೈಚಾರಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದೇ ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಗೌರವವಾಗಿದೆ.
ಪೂಜ್ಯ ಡಾ. ಸಿದ್ದರಾಮ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳವರ ಬದುಕಿನ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅವರು ನೀಡಿರುವ ಕೊಡುಗೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೀಠವೊಂದು ಸಮಾಜದ ಜ್ಞಾನಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಶ್ರಯತಾಣವಾಗಿಯೂ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅವರ ಕಾರ್ಯಗಳು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿವೆ.
ಮಠದ ಪರಂಪರೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹಿಂದಿನ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದಲ್ಲ; ಅವರು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ವರ್ತಮಾನದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳಲಿ. ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಲಿ. ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಾಗಿಲುಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಲಿ. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶರಣರ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳು ಯುವಜನತೆಯ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಲಿ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆಶಯವಾಗಬೇಕು.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಡಾ. ಸಿದ್ದರಾಮ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳವರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಗೌರವವನ್ನು ಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಹನೀಯರು. ಅವರ ಬದುಕು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲ; ಅದು ಸಮಾಜಮುಖಿ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಬದ್ಧತೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.
ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕು ತನ್ನೊಬ್ಬನಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಇರದೆ, ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಅರ್ಪಿತವಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹದ ಆಶಯವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಭಿನಂದನಾರ್ಹ. ಇಂತಹ ಜ್ಞಾನಚೇತನಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸದಾ ಅಗತ್ಯ. ಪೂಜ್ಯರ ಆರೋಗ್ಯ, ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಮುಖಿ ಸೇವಾಕಾರ್ಯಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಲಿ. ಅವರ ಜ್ಞಾನಸೇವೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಲಿ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಆಶಯ.
ಪೂಜ್ಯರಿಗೆ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕ ಶರಣು ಶರಣಾರ್ಥಿಗಳು.
ಲೇಖಕರು: ಸಂಗಮೇಶ ಎನ್. ಜವಾದಿ,
ಬರಹಗಾರರು, ಪರಿಸರವಾದಿ,
ಹೋರಾಟಗಾರರು, ಬಸವ ತತ್ವ ಅನುಯಾಯಿ,
ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆ.
