ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ದೈವಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಲ್ಲ; ಅವು ಈ ಮಣ್ಣಿನ ಜೀವನಾಡಿಗಳು. ಇಲ್ಲಿನ ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ದೈವಸ್ಥಾನಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವು ಲೋಕದೃಷ್ಟಿಗೆ ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿಯಾದರೂ, ಭಕ್ತನ ಪಾಲಿಗೆ ಅದು ಬದುಕಿನ ಪರಮ ಸತ್ಯ. ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಜ್ವಲಂತ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಪುತ್ತೂರಿನ ಸೀಮಾಧಿಪತಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಬಲ್ನಾಡಿನ ಶಕ್ತಿರೂಪಿ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಅಮ್ಮನ ನಡುವಿನ ದೈವಿಕ ಅನುಬಂಧ. ಇದು ಕೇವಲ ಪುರಾಣದ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದ ಸಂಗಮವಾಗಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಹರಿದುಬರುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಪರಂಪರೆ. ಈ ನಿಗೂಢ ಹಾಗೂ ಭವ್ಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಅಮ್ಮನ ‘ಮಾಣಿ’ಯಾಗಿ ಚಾಕ್ರಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಹೇರಳೆ ನಂದಾವರ ಅವರ ಅನುಭವದ ಹೂರಣದೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಈ ದೈವಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬೇರುಗಳು ಕೈಲಾಸದ ಗಿರಿಶೃಂಗದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಲೋಕರೂಢಿಯ ನಂಬಿಕೆ. ದೇವ-ದೇವಿಯರ ನಡುವಿನ ಲೀಲಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ತಾಪವು ಜಗನ್ನಿಯಾಮಕ ಶಿವನನ್ನು ಭೂಲೋಕದತ್ತ ಪಯಣಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಶಿವನು ಪುತ್ತೂರಿನ ಈ ಪವಿತ್ರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರನಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾದರೆ, ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಅರ್ಧಾಂಗಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಪಾರ್ವತಿಯು ದಂಡನಾಯಕನ ಸಾಂಗತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಎಂಬ ದೈವಿಕ ಸ್ವರೂಪ ತಾಳಿ ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದಳು. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಮುತ್ತೂರಿನ (ಇಂದಿನ ಪುತ್ತೂರು) ಗಡಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಆಕೆ ಧನ್ಯತೆಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ.
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಅಮ್ಮ ಜೊತೆಯಾಗಿಯೇ ಈ ಸೀಮೆಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಭಕ್ತರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಮನವು ಮೊದಲು ಸ್ವಾಮಿಯ ಕಡೆಗೆ ಇರಲಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಸ್ವಾಮಿಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಉದಾತ್ತ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಅಮ್ಮನು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಾನತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ಪಕ್ಕದ ಬಲ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಲ್ಲಲು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದಳು. ಇದು ಕೇವಲ ಸ್ಥಾನಾಂತರವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ದೈವಿಕ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಗೌರವದ ಪರಮೋಚ್ಚ ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕ್ಷಣ. ಭಾರತೀಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರಿನ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಅನನ್ಯವಾದುದು. ಲೋಕದ ಯಾವುದೇ ಆಲಯದಲ್ಲಿ ದೈವದ ಭಂಡಾರಕ್ಕೆ ಗರ್ಭಗುಡಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶದ ಅಧಿಕಾರವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪುತ್ತೂರಿನ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರನ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಲ್ನಾಡು ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಅಮ್ಮನ ಭಂಡಾರ, ಬಿಲ್ಲು, ಪಗರಿ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಗುಂಡುಸರಗಳನ್ನು ಇರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇಂದಿಗೂ ಅಚ್ಚಳಿಯದೇ ಉಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ಬಲಿ ನಡೆಯುವ ಮುನ್ನ ಬ್ರಹ್ಮ ವಾಹಕರು ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ನಡೆಗೆ ಬಂದು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಅಪ್ಪಣೆ ಪಡೆದ ನಂತರವೇ ದೇವರು ಬಲಿಗೆ ಹೊರಡುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಪರಂಪರೆಯ ಗಾಂಭೀರ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರನ ಪವಿತ್ರ ‘ಬಟ್ಟಲು ಕಾಣಿಕೆ’ಯನ್ನು ಇಳಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಅಮ್ಮನದಾಗಿರುವುದು ಆ ಶಕ್ತಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಪವಿತ್ರ ಸೇವೆಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಹೇರಳೆ ಅವರ ಸೇವಾಪಥವು ರೋಚಕವಾದುದು. ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೆ ಅವರ ಅಜ್ಜ ನಾರಾಯಣಪ್ಪ ಅವರು ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಮಾಣಿಯಾಗಿ ಅತಿಮಾನುಷ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಈ ಸೇವಾ ಕೊಂಡಿ ಕಳಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ದೈವಿಕ ಸಂಕಲ್ಪದಂತೆ 2007ರಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಅವರು ಈ ಪವಿತ್ರ ಚಾಕ್ರಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಕಳೆದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ವಸಂತಗಳಿಂದ ಅವರು ಅಮ್ಮನ ನಂಬಿಕಸ್ತ ಸೇವಕನಾಗಿ, ಈ ಅನೂಚಾನವಾಗಿ ನಡೆದುಬಂದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ರಕ್ಷಕರಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ.
ಬಲ್ನಾಡಿನ ನೇಮ ನಡಾವಳಿಗಳು ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಯ ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಗಮ. ಪುತ್ತೂರು ಜಾತ್ರೆಯ ವೈಭವ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಬಲ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ನೇಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರನು ಅದೃಶ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದು ತನ್ನ ತಂಗಿಯ ವೈಭವವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಗಾಢವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ. ಬಲ್ನಾಡು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಅಮ್ಮನ ನೇಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಇಂದಿಗೂ ಪಾಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ; ಇದು ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಗಾಂಭೀರ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಒಂದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಪುತ್ತೂರು ಮತ್ತು ಬಲ್ನಾಡು ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿಗಳಲ್ಲ, ಅವು ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಮಿಲನದ ಪವಿತ್ರ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ಆ ಸೀಮಾಧಿಪತಿಯ ಕರುಣಾಕಟಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಅಮ್ಮನ ಅಭಯ ಹಸ್ತವು ಈ ಸೀಮೆಯ ಸಮಸ್ತ ಭಕ್ತಕೋಟಿಯ ಮೇಲೆ ಸದಾ ಇರಲಿ ಎನ್ನುವುದೇ ಈ ಲೇಖನದ ಸಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.
ಲೋಕಾ ಸಮಸ್ತಾ ಸುಖಿನೋ ಭವಂತು
✍️ ಬರಹ: ದಯಾನಂದ ರೈ ಕಳ್ವಾಜೆ
