ಬೆಳ್ಳಂಬೆಳಗಿನ ಜಾವ, ಇಬ್ಬನಿಯ ಹನಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಳನಳಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಹಣತೆಯೊಂದು ಕತ್ತಲ ಗರ್ಭವನ್ನು ಸೀಳಿ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ದೂರದ ಕಾಡಂಚಿನಿಂದ ಕೋಗಿಲೆಯ ಸ್ವರವೊಂದು ಹೊಸ ಕಾಲದ ಆಗಮನವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅಂಗಳದ ಕಣಿಕೊನ್ನೆ ಮರಗಳು ಚಿನ್ನದ ಜರಿ ತೊಟ್ಟಂತೆ ಹಳದಿ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಬ್ಬದ ಉದಯವಲ್ಲ; ಇದು ಸೂರ್ಯ-ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಅಪೂರ್ವ ಮಿಲನ. ಆಕಾಶದ ಅನಂತತೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಮೀನ ರಾಶಿಯ ಮೌನದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಮೇಷ ರಾಶಿಯ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೆ ಏರುವ ಈ ಗಳಿಗೆಯೇ ‘ವಿಷು’. ಇದು ತುಳುನಾಡಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಘಮಲು ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಹಸಿರ ಸಿರಿಯ ನಡುವೆ ಅರಳುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾವ್ಯ.
ವಿಷು ಎನ್ನುವುದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿದ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಸ್ಮಯ. ಸಂಸ್ಕೃತದ ‘ವಿಷುವತ್’ ಎಂಬ ಶಬ್ದವೇ ಇದರ ಮೂಲ. ಕಾಲಚಕ್ರದ ಓಟದಲ್ಲಿ ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಹೋಗುವ ಈ ‘Equinox’ ಕ್ಷಣವು, ನಿಸರ್ಗದ ಪರಮ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಯಾವುದೇ ಆಧುನಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗತಿಯನ್ನು ಅಳೆದು, ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷದ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದ್ದು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಗತಿ. ಇದು ಕೇವಲ ದಿನದರ್ಶಿಯ ಪುಟ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ತುಂಬುವ ‘ಸೌರಮಾನ ಯುಗಾದಿ’.
ವಿಷುವಿನ ಮುಂಜಾನೆ ಕಣ್ಣು ಬಿಟ್ಟ ತಕ್ಷಣ ಕಾಣುವ ‘ವಿಷು ಕಣಿ’ಯ ದರ್ಶನವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ದೃಶ್ಯಕಾವ್ಯ. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಗಹನವಾದ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯ ಅಡಗಿದೆ. ನಿದ್ರೆಯ ಮಂಪರಿನಿಂದ ಜಾಗೃತಗೊಳ್ಳುವ ಆ ಸುಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆ ಮನಸ್ಸು (Subconscious Mind) ಅತ್ಯಂತ ಚುರುಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತಗಳಾದ ಧಾನ್ಯ, ಫಲಪುಷ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿಯ ದರ್ಶನವಾಗುವುದು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ಇರಿಸಿದ ಈ ಮಂಗಲ ವಸ್ತುಗಳು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ದೈವತ್ವವನ್ನು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಾಗಿವೆ.
ಮಧೂರು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಂಗಲ ದರ್ಶನ:
ಈ ವಿಷು ಕಣಿಯ ವೈಭವಕ್ಕೆ ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಧೂರು ಶ್ರೀ ಮದನಂತೇಶ್ವರ ಸಿದ್ದಿವಿನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸನ್ನಿಧಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮೆರುಗು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಶಿ ಹಾಕಲಾದ ಮುಳ್ಳು ಸೌತೆ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ವಿವಿಧ ಹಣ್ಣುಹಂಪಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿಕೊನ್ನೆ ಹೂವುಗಳ ನಡುವೆ ಗಜಮುಖನನ್ನು ದರ್ಶಿಸುವುದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಮಣ್ಣಿನ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ದಿವ್ಯ ರೂಪ. ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಈ ಭಾಗದ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಮಧೂರಪ್ಪನ ಪಾದತಲದ ವಿಷು ಕಣಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ಕೃಷಿ ವರ್ಷದ ಶುಭಾರಂಭ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಧೂರಿನ ಈ ಕಣಿ ದರ್ಶನವು ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಹಬ್ಬದ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯ ಹರಿಕಾರ ಎಂದರೆ ಅದು ಕಣಿಕೊನ್ನೆ ಅಥವಾ ಕರ್ಣಿಕಾರ ಹೂವುಗಳು. ಸುಡುವ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಮರವನ್ನೇ ಚಿನ್ನದ ಮಳೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಈ ಹೂವುಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಮರವು ಪರಿಸರದ ತಾಪಮಾನದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಅಳೆದು, ಮುಂಬರುವ ಮುಂಗಾರಿನ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ‘ಬಯೋ-ಇಂಡಿಕೇಟರ್’. ಕಣಿಕೊನ್ನೆ ಹೂವುಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಳಿದವೆಂದರೆ ಭೂಮಿಯು ಮಳೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದರ್ಥ. ಈ ಹಳದಿ ಹೂವುಗಳ ಬಣ್ಣವು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳ ಪ್ರಖರತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಹೂವುಗಳಿಲ್ಲದ ವಿಷು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ.
ಕೃಷಿಕನ ಪಾಲಿಗೆ ವಿಷು ಎಂದರೆ ಕರ್ಮಯೋಗದ ಪುನರಾರಂಭ. ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಈ ದಿನವನ್ನು ‘ಬಿತ್ತನೆ’ಯ ಹಬ್ಬವೆಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಣ್ಣನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಿ, ದೈವಿಕ ಭಾವದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಮೊದಲ ಬೀಜವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಶಾಖದ ಹದವನ್ನು ಅರಿತು ಮಾಡುವ ಈ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದುದು. ಬೀಜದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ತಳಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಕರು ತೋರಿಸುವ ಶ್ರದ್ಧೆ ಈ ಹಬ್ಬದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಒಡಲು ಹಸಿರಾಗಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲವೇ ಈ ಹಬ್ಬದ ಜೀವನಾಡಿ. ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ವಿಷು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದೆ. ‘ಕೈನೀಟ’ ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿಯು ಕೇವಲ ಹಣದ ವಿನಿಮಯವಲ್ಲ, ಅದು ಹಿರಿಯರಿಂದ ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಹರಿಯುವ ಹರಕೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಸಂಕೇತ. ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯರಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಈ ಕ್ರಮವು ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪುಟ್ಟ ಮಾದರಿಯಂತಿದೆ. ಹಿರಿಯರ ಅನುಭವದ ಸಾರ ಕಿರಿಯರ ಉತ್ಸಾಹದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತಾಗ ಸಂಸಾರವು ಹೇಗೆ ಸುಗಮವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಪದ್ಧತಿಯೇ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಈ ಹಬ್ಬದ ಊಟವು ಕೂಡ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯ ತಾಪವನ್ನು ತಣಿಸುವಂತಹ ಸಸ್ಯಹಾರಿ ಖಾದ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ತರಕಾರಿಗಳ ಬಳಕೆ ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಹವಾಮಾನದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವಾಗದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಕಹಿ ಮತ್ತು ಸಿಹಿಯ ಸಮತೋಲನವಿರುವ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಬದುಕಿನ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ವಿಷು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ನೆನ್ನೆ ಮತ್ತು ನಾಳೆಯ ನಡುವಿನ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಸೂರ್ಯನ ಪಥಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಲೆ. ಆಕಾಶದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗಣಿತ, ಮಣ್ಣಿನ ಒಳಗಿನ ಬೀಜದ ಜೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಗತ್ಯಗಳು – ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬೆಸೆದ ಒಂದು ಮಹಾನ್ ವಿಜ್ಞಾನವೇ ವಿಷು. ಈ ಹಬ್ಬವು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಲಿ, ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿ ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಕಣಿಕೊನ್ನೆಯಂತೆ ನಳನಳಿಸಲಿ.
ಶುಭಾಶಯಗಳೊಂದಿಗೆ,
ನಿಮ್ಮ
✍️ ಬರಹ: ದಯಾನಂದ ರೈ ಕಳ್ವಾಜೆ
