ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಚಿಕ್ಕನಕೋಡ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ದಟ್ಟ ಕಾಡಿನ ನಡುವೆ ಸಾಗುವ ರಸ್ತೆಯಂಚಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗಿರುವ ಅಪರೂಪದ ತಾಣವೊಂದು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಹರಡಸೆಯ ಮೆಣಸಿನ ಬಾವಿ.
ಇಂದು ನೋಡಿದರೆ ಮರಗಳ ಬೇರುಗಳ ನಡುವೆ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಈ ಬಾವಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಾವಿಯಂತೆ ಭಾಸವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯರ ಮಾತುಗಳು, ಹಿರಿಯರ ನೆನಪುಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹ್ಯಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿದಾಗ ಇದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ರೋಚಕ ಇತಿಹಾಸದ ಕಥೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಭೈರಾದೇವಿಯ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಳುಮೆಣಸಿನ ವ್ಯಾಪಾರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊನ್ನಾವರ ಬಂದರು ಕೂಡ ಅಂದಿನ ಕರಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.
ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹರಡಸೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಳುಮೆಣಸನ್ನು ಈ ಬಾವಿಯ ಮೂಲಕ ಹೊನ್ನಾವರ ಬಂದರಿನತ್ತ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸುವ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಈ ಬಾವಿಯಿಂದ ಹೊನ್ನಾವರ ಬಂದರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗವಿತ್ತು ಎಂಬ ಮಾತು ಹಿರಿಯರ ಬಾಯಿಂದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಈ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದ ಕುರಿತು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನಿಖರವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಪುರಾತತ್ವ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ದೃಢಪಟ್ಟ ಇತಿಹಾಸವೆಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ಥಳೀಯರ ನಂಬಿಕೆ, ಹಿರಿಯರ ಅನಿಸಿಕೆ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಐತಿಹ್ಯವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.
ಆದರೂ ಈ ಕಥೆಯ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಸತ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗದು. ಕರಾವಳಿಯ ಕಾಳುಮೆಣಸು ವ್ಯಾಪಾರವು ಹೊನ್ನಾವರದ ಬಂದರಿನ ಮೂಲಕ ದೂರದ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಕರಾವಳಿ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಾಯ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಸಾಗಿದ ಕಾಳುಮೆಣಸು ಹಡಗುಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ.
ಕಾಡಿನ ದಟ್ಟ ಹಸಿರಿನ ನಡುವೆ ಮರಗಳ ಬೃಹತ್ ಬೇರುಗಳು ಬಾವಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕಾಲದ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದರೂ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಬಾವಿ, ಒಂದು ಕಾಲದ ವ್ಯಾಪಾರ ವೈಭವದ ಮೌನ ಸಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಬಾವಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಾಗ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮೂಡುತ್ತವೆ—
ನಿಜಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲಿಂದ ಸುರಂಗವೊಂದು ಹೊನ್ನಾವರ ಬಂದರಿನತ್ತ ಸಾಗಿತ್ತೇ?
ಕಾಳುಮೆಣಸಿನ ಚೀಲಗಳು ಈ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದವೇ?
ಅಂದಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳು ಈ ಕಾಡಿನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿವೆಯೇ?
ಉತ್ತರಗಳು ಇನ್ನೂ ಇತಿಹಾಸದ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯರ ಮಾತುಗಳು, ಹಿರಿಯರ ನೆನಪುಗಳು ಮತ್ತು ಈ ತಾಣದ ಅಸ್ತಿತ್ವ ನಮ್ಮ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸುತ್ತವೆ.
ಇಂತಹ ತಾಣಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲ. ಅವು ನಮ್ಮ ಕರಾವಳಿಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಂಪರೆ, ಕಾಳುಮೆಣಸಿನ ಸುವಾಸನೆ, ಬಂದರು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜನಪದ ನೆನಪುಗಳ ಜೀವಂತ ಕೊಂಡಿಗಳು.
ಹರಡಸೆಯ ಮೆಣಸಿನ ಬಾವಿ ಇಂದು ಮೌನವಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಅದರ ಮೌನದೊಳಗೆ
ಕಾಳುಮೆಣಸಿನ ಸುವಾಸನೆಯ ಕಥೆಯಿದೆ…
ವ್ಯಾಪಾರದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಸದ್ದಿದೆ…
ಚೆನ್ನಭೈರಾದೇವಿಯ ಕಾಲದ ನೆನಪಿದೆ…
ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಉತ್ತರ ಸಿಗದ
ಒಂದು ಸುರಂಗದ ರಹಸ್ಯವಿದೆ.
ಕಾಡಿನ ಬೇರುಗಳ ನಡುವೆ ಮರೆಯಾಗಿರುವ ಈ ಮೆಣಸಿನ ಬಾವಿ, ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ನೆನಪಿನ ತಾಣ.
ಈ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯರ ಮಾತುಗಳು, ಹಿರಿಯರ ಅನಿಸಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಐತಿಹ್ಯಗಳು ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿವೆ. ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಹಾಗೂ ಬಾವಿಯ ಮೂಲಕ ಕಾಳುಮೆಣಸು ಸಾಗಾಟದ ವಿವರಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಪುರಾತತ್ವ ಅಧ್ಯಯನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
— ಉಮೇಶ ಮುಂಡಳ್ಳಿ
