ನಮ್ಮ ಅಂಗೈಯೊಳಗಿನ ಪುಟ್ಟ ಪರದೆ ಇಂದು ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ, ಆ ವರ್ಚುವಲ್ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡುವ ಆತುರದಲ್ಲಿ ನಾವು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ “ಅನಂತ ಶಾಂತಿ”ಯನ್ನು ಹರಾಜು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ? ಒಮ್ಮೆ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಕಾಲಘಟ್ಟವಿದು.
೧. ಕವಲು ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಕನ್ನಡಿ
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಓದಿನ ಹಸಿವು ನಮ್ಮನ್ನು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿದ್ದವು, ಮೌನವಿತ್ತು ಮತ್ತು ವಿಚಾರಗಳ ಆಳವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು? ಪ್ರತಿ ಐದು ನಿಮಿಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮೊಳಗುವ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ನ ‘ಟಿಂಗ್’ ಸದ್ದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮಿದುಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ನಮ್ಮ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಇಂದು ನೂರು ತುಣುಕುಗಳಾದ ಗಾಜಿನಂತಾಗಿದೆ. ಒಂದು ನಿಮಿಷದ ವಿಡಿಯೋ ನೋಡಲೂ ನಮಗೆ ತಾಳ್ಮೆಯಿಲ್ಲ. ನಾವು ಇಂದು “ಕ್ಷಣಿಕ ತೃಪ್ತಿ”ಯ (Instant Gratification) ಗುಲಾಮರಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಆಳವಿಲ್ಲದ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ನಾವು ಈಜುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಹೊರತು, ಜ್ಞಾನದ ಮುತ್ತುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಮುದ್ರದ ಆಳಕ್ಕಿಳಿಯುವ ಸಾಹಸವನ್ನೇ ಮರೆತುಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
೨. ಯಂತ್ರಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯೋ ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯನ ಅಸ್ತಿತ್ವವೋ?
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಂಬುದು ಕತ್ತಲೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ದೀಪವಾಗಬೇಕಿತ್ತೇ ಹೊರತು, ಆ ದೀಪದ ಪ್ರಖರತೆಯೇ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕುರುಡು ಮಾಡಬಾರದು. ನಾವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕೇ ಹೊರತು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ರಿಮೋಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಆಗಬಾರದು.
ಮಣ್ಣಿನ ಘಮವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವುದು, ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ಮನಬಿಚ್ಚಿ ಹರಟೆ ಹೊಡೆಯುವುದು, ಕಿಟಕಿಯಿಂದಾಚೆ ಹಾರುವ ಬಾನಾಡಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಿಕಾರವಾಗಿ ನೋಡುವುದು – ಇವು ಕೇವಲ ಹಳೆಯ ಹವ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲ. ಇವು ನಮ್ಮನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳಾಗದಂತೆ ತಡೆಯುವ ಕಾವಲುಗಾರರು. ಕಿಟಕಿಯ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ನೀಡುವ ಆ ಅದ್ಭುತ ಸುಖವನ್ನು ಯಾವ ಹೈ-ಡೆಫಿನಿಷನ್ ಪರದೆಯೂ ನೀಡಲಾರದು.
೩. ಮನುಷ್ಯತ್ವದ ದೀಪ: ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ತಪಸ್ಸು
ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸೂಪರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕೂಡ ಒಂದು ಸುಂದರ “ಕನಸನ್ನು” ಕಾಣಲಾರದು. ಮನುಷ್ಯನ ಹೃದಯ ಮಿಡಿಯುವಂತೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ನೋವಿಗೆ ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕುವಂತೆ ಅಥವಾ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಸುವಂತೆ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು (Data) ತುಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿ ಎಂಬುದು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದಕ್ಕಿದ ದೈವದತ್ತ ವರ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಲೆಗಳ ಅಬ್ಬರ ಎಷ್ಟೇ ಇರಲಿ, ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ‘ಮನುಷ್ಯತ್ವ’ದ ಹಣತೆ ಆರಿಹೋಗದಂತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಂದಿನ ಕಾಲದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಮಗೆ ಸಾಧನವಾಗಲಿ, ಅದು ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮಾಲೀಕನಾಗುವುದು ಬೇಡ. ಯಂತ್ರಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಬದುಕುವುದೇ ಇಂದಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬದುಕು.
ಶುಭವಾಗಲಿ. ಬದುಕು ಸುಂದರವಾಗಲಿ.
✍️ ಬರಹ: ದಯಾನಂದ ರೈ ಕಳ್ವಾಜೆ
