ಆಕಾಶದ ವಿಶಾಲವಾದ ನೀಲಿ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ನಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನಂತೆ ಸುರಿಯುವ ಬೆಳದಿಂಗಳು ಯಾರಿಗೆ ತಾನೇ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ? ಕವಿಗಳಿಗೆ ಆತ ಸ್ಫೂರ್ತಿ, ವಿರಹಿಗಳಿಗೆ ಆತ ಸಾಂತ್ವನ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆತ ಪ್ರೀತಿಯ ‘ಚಂದಮಾಮ’. ಚಂದಿರನ ಆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ನಗೆಯನ್ನು ಕಂಡು ನಾವು ಮೈಮರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ಈ ಸೌಂದರ್ಯದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ನಿಗೂಢ ಸತ್ಯವಿದೆ; ಅದುವೇ ‘ದೂರ’. ಆತ ನಮ್ಮಿಂದ ಕೋಟಿ ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಮಂದಸ್ಮಿತನಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೇ ನಮಗೆ ಆತ ದೋಷರಹಿತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ದೂರದ ಆಕರ್ಷಣೆ: ಒಂದು ಮಾಯಾಲೋಕ
ದೂರ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಪರದೆ. ಅದು ಅಸಹ್ಯವನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿ, ಕೇವಲ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೋಸಿ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ. ಚಂದಿರನ ಮೈಮೇಲಿರುವ ಒರಟಾದ ಬಂಡೆಗಳು, ಆಳವಾದ ಕಂದರಗಳು ಮತ್ತು ಸತ್ತ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಕಲೆಗಳು ನಮಗೆ ಈ ದೂರದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ದೂರವೇ ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಒಂದು ‘ದೈವಿಕ’ ಮೆರುಗನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಒಂದು ಸುಭಾಷಿತವಿದೆ:
”ದೂರಸ್ಥಾಃ ಪರ್ವತಾ ರಮ್ಯಾಃ”
(ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ರಮ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ)
ನಮ್ಮ ಬದುಕೂ ಕೂಡ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ನಾವು ಕಾಣದ ಲೋಕವನ್ನು, ಭೇಟಿಯಾಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಅನುಭವಿಸದ ಸುಖಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಬದುಕು ಅಥವಾ ಅಪರಿಚಿತರ ನಗುಮುಖ ನಮಗೆ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ನಾವು ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ಆ ‘ದೂರದ’ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಮಾತ್ರ ನೋಡುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ.
ಸಾಮೀಪ್ಯದ ಸವಾಲು: ವಾಸ್ತವದ ದರ್ಶನ
ಒಂದು ವೇಳೆ ನಾವೇನಾದರೂ ಚಂದ್ರನ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರೆ? ಆಗ ನಮಗೆ ಕಾಣುವುದು ತಂಪಾದ ಹಾಲಿನ ಬೆಳಕಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸುವ ಶೂನ್ಯ, ಕಾಲು ಮುಗ್ಗರಿಸುವ ಗುಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಯಾನಕವಾದ ಕಪ್ಪು ಕಲೆಗಳು. ನಾವು ದೂರದಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದ ಆ ಸೌಂದರ್ಯದ ಬಿಂಬ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪುಡಿಪುಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದೇ ಸತ್ಯ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತರವಿದ್ದಾಗ ಪ್ರೀತಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಣೆ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಹತ್ತಿರವಾದಂತೆ, ಮುಖವಾಡಗಳು ಕಳಚುತ್ತವೆ. ಅವರಲ್ಲಿನ ಹಠ, ದೋಷಗಳು, ವೈಫಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವಸಹಜ ನ್ಯೂನತೆಗಳು ನಮಗೆ ಗೋಚರಿಸತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಬಂಧಗಳು ಮುರಿದು ಬೀಳುವುದು ಇಲ್ಲೇ. ನಾವು ‘ಚಂದಿರನನ್ನು’ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತೇವೆ, ಆದರೆ ಅವನ ಮೈಮೇಲಿರುವ ‘ಕಲೆಗಳನ್ನು’ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯು ಒಂದು ಭ್ರಮೆ
ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಲ್ಲ. ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ದೂರದಿಂದ ನೋಡುವ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುವ ಭ್ರಮೆ. ಹತ್ತಿರ ಹೋದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲೂ, ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಕೊರತೆ ಇರುವುದು ಸಹಜ.
”ದೂರವಿದ್ದಾಗ ಗೌರವ ಹೆಚ್ಚು, ಹತ್ತಿರ ಬಂದಾಗ ವಾಸ್ತವದ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚು.”
ಈ ಮಾತಿನ ಅರ್ಥ ಹತ್ತಿರವಾಗಬಾರದು ಎಂದಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಹತ್ತಿರವಾದಾಗ ಕಾಣುವ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಹದವಾದ ಮನಸ್ಸು ನಮಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಸೌಂದರ್ಯವೆಂಬುದು ಕೇವಲ ಹೊರಗಿನ ಹೊಳಪಲ್ಲ, ಅದು ಒಳಗಿನ ಕಲೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ರೂಪ.
ನಿಜವಾದ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ ಯಾವುದು?
ಚಂದಿರನಿಗೆ ಕಲೆಗಳಿವೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯ ತಿಳಿದ ಮೇಲೆಯೂ ನಾವು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗಿಂತ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯನ್ನೇ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಕಲೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಆತ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡುವ ಗುಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಎಣಿಸದೆ, ಆ ದೋಷಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಅವರಲ್ಲಿರುವ ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ.
ದಾಸಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಪುರಂದರದಾಸರು ಹೇಳಿದಂತೆ:
”ದೋಷವನರಿಯದೆ ಪರರ ನಿಂದಿಸಬ್ಯಾಡ…”
ನಾವು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಮೊದಲು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಕಲೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಬದುಕು ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಕಲೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೂರದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗುವುದು ಸಹಜ, ಆದರೆ ಹತ್ತಿರದ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಆ ಕಲೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಪ್ರೀತಿಯ ಬೆಳದಿಂಗಳನ್ನು ಹರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ಆಪ್ತವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ. ಸೌಂದರ್ಯದ ಭ್ರಮೆಗಿಂತ, ವಾಸ್ತವದ ಒರಟುತನವೇ ನಮಗೆ ಬದುಕಿನ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಸುಂದರ ಸುಭಾಷಿತದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯ ಮಾಡುವುದಾದರೆ:
”ಯಾದೃಶೀ ಭಾವನಾ ಯಸ್ಯ ಸಿದ್ಧಿರ್ಭವತಿ ತಾದೃಶೀ”
(ನಮ್ಮ ಭಾವನೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೋ, ನಮಗೆ ಕಾಣುವ ಜಗತ್ತೂ ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ).
ಕಲೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಬೆಳಕನ್ನು ಸವಿಯುವ ದೃಷ್ಟಿ ನಮ್ಮದಾದರೆ, ಈ ಬದುಕು ಎಂದಿಗೂ ಸುಂದರವೇ!
✍️ ದಯಾನಂದ ರೈ ಕಳ್ವಾಜೆ
