Category: ARTICAL

​”ವಿದ್ವತ್ವಂ ಚ ನೃಪತ್ವಂ ಚ ನೈವ ತುಲ್ಯಂ ಕದಾಚನ |ಸ್ವದೇಶೇ ಪೂಜ್ಯತೇ ರಾಜಾ ವಿದ್ವಾನ್ ಸರ್ವತ್ರ ಪೂಜ್ಯತೇ ||”​ರಾಜ ಪದವಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಸಮಾನವಲ್ಲ; ರಾಜನಿಗೆ ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಗೌರವ ದೊರೆತರೆ, ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಕಲಾವಿದನು ಜಗದಗಲಕ್ಕೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇಂತಹ ಉನ್ನತ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ, ಕಲೆಯನ್ನೇ ಉಸಿರಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಮಹತ್ಸಾಧನೆಯ ಕನಸು ಹೊತ್ತಿರುವ ಸವ್ಯಸಾಚಿ ಪ್ರತಿಭೆಯೇ ಯತಿರಾಜ್ ರೈ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಗಣಿಯಾಗಿರುವ ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಭೆಗಳು ಜನ್ಮಜಾತ ಕಲಾ ಸಂಸ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಅರಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಯುವ…

ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮರುಜನ್ಮ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪಲ್ಲಟಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಬೇಸಿಗೆಯ ಸುಡುವ ತಾಪಕ್ಕೆ ಬೆಂದು ಕೆಂಪಾಗಿರುವ ಭೂಮಿಯ ಒಡಲನ್ನು ತಣಿಸಲು ಬರುವ ಮೊದಲ ಮಳೆ ಕೇವಲ ಹನಿಗಳ ಸಂಗಮವಲ್ಲ; ಅದು ವಾತಾವರಣದ ಅನಂತ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಭೌತಿಕ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಘಟಿಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಅದ್ಭುತ ಫಲಿತಾಂಶ. ಕಾದ ಕಾವಲಿಯಂತಾದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮೇಘಮಾಲೆಯ ಮೊದಲ ಸ್ಪರ್ಶವಾದಾಗ ಏಳುವ ಆ ಹಬೆ, ಹೊಸ ಮನ್ವಂತರಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಆರಂಭದ ಮಳೆಯು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಜೈವಿಕ ಗಡಿಯಾರವಿದ್ದಂತೆ;…

​ದೂರದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಾಡಿನಿಂದ, ಎಸಿ ಕಾರುಗಳ ಸದ್ದಿನ ನಡುವೆ ಬರುವ ಪಟ್ಟಣದ ಮಂದಿಗೆ ಹಳ್ಳಿ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ವಾರಾಂತ್ಯದ ಆಕರ್ಷಕ ತಾಣ. ನಗರದ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸುವ ವಾತಾವರಣ, ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬದುಕಿನ ಜಂಜಾಟದಿಂದ ಬೇಸತ್ತವರಿಗೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಹಸಿರು ಹೊದಿಕೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿ ಒಂದು ‘ಲಕ್ಸುರಿ’. ಬೇಸಿಗೆಯ ರಜೆ ಆರಂಭವಾಯಿತೆಂದರೆ ಸಾಕು, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಮಂದಿ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನರಸಿ ಹಳ್ಳಿಯತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಸೊಗಡು ಆಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ…

​ವಸಂತನ ಆಗಮನದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಈ ಬಾರಿ ಧರೆಯ ಒಡಲು ಕೆಂಡವಾಗಿದೆ. ಮಲೆನಾಡಿನ ಹಸಿರು ಹಾಸಿನ ಮೇಲೂ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಖರ ಕಿರಣಗಳು ಚಾಟಿ ಬೀಸುತ್ತಿವೆ. ಕೋಗಿಲೆಯ ಗಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಇಂದು ಕೇಳಿಸುತ್ತಿರುವುದು ತಪ್ತ ಭೂಮಿಯ ನಿಟ್ಟುಸಿರು. “ಬಿಸಿಲು” ಎಂಬ ಪದ ಇಂದು ಕೇವಲ ಹವಾಮಾನದ ವರದಿಯಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರತಿ ಜೀವಿಯ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಸುಡುವ ವಾಸ್ತವ. ಅತಿಯಾದ ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನದ ಏರುಪೇರಿನಿಂದಾಗಿ ಸೂರ್ಯನ ಸೌಮ್ಯ ಕಿರಣಗಳು ಈಗ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಿಸರ್ಗದ ಈ ರೌದ್ರಾವತಾರವು ಕೇವಲ…

(ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಸ್ತ ಮಾತೆಯರಿಗೂ ತಾಯಂದಿರ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಹಾರ್ದಿಕ ಶುಭಾಶಯಗಳು….) ​ಲೇಖನ: ದಯಾನಂದ ರೈ ಕಳ್ವಾಜೆ ಜೀವಕ್ಕೆ ಜೀವ ನೀಡಿ, ರಕ್ತವನ್ನು ಹಾಲನ್ನಾಗಿಸಿ ಉಣಿಸಿ, ತಾನು ಕರಗುತ್ತಾ ಮಗುವಿನ ಬದುಕಿಗೆ ಬೆಳಕಾಗುವ ದಿವ್ಯ ಚೇತನವೇ ಅಮ್ಮ. ನನ್ನ ಅಮ್ಮ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ನಮ್ಮನ್ನು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಅಗಲಿ ಇಂದಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಎರಡು ದಶಕಗಳು ಕಳೆದಿವೆ. ಕಾಲ ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿದರೂ ಆಕೆಯ ನೆನಪುಗಳ ಆಳ ಮಾತ್ರ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಮನೆಯ ಹಜಾರದಲ್ಲಿರುವ ಆಕೆಯ ಭಾವಚಿತ್ರ ಇಂದಿಗೂ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಬರಹ…

​ಸಮಾಜವೆಂಬ ಮಹಾವೃಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮಾಧ್ಯಮವು ಬೇರುಗಳಿಗೆ ನೀರೆಯುವ ಸಂಸ್ಕಾರವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ತಂಭವಾಗಿ, ಸತ್ಯದ ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿಯನ್ನು ಕತ್ತಲ ಕೋಣೆಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಬೇಕಾದ ಈ ಪವಿತ್ರ ರಂಗವಿಂದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನದ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ. ಸಮಾಜದ ಕಣ್ಣಾಗಬೇಕಾದ ಕನ್ನಡಿ ಇಂದು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ‘ಆತ್ಮರತಿ’ಯ ಬಿಂಬವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ಜಗತ್ತಿನ ಅಂಕುಡೊಂಕುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತವರು ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ಅಹಂಕಾರದ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ವೃತ್ತಿಧರ್ಮವನ್ನೇ ಮರೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಇಂದಿನ ಕಾಲದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ವ್ಯಂಗ್ಯ.​ ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗೇಡಿತನ ​ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ ನನ್ನನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿ…

ಸಂಘಟನೆಯೆನ್ನುವುದು ಬರೀ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮೂಹವಲ್ಲ; ಅದೊಂದು ಉದಾತ್ತ ಭಾವನೆಗಳ ಸುಂದರ ಸಂಗಮ. ‘ಸಮಿತಿ’ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಗೀಚಿದ ಹೆಸರುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲ, ಅದು ಹತ್ತಾರು ಭಿನ್ನ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಒಂದು ಸದಾಶಯದ ಗುರಿಯೆಡೆಗೆ ನಡೆಸುವ ಸಮಾನಾಂತರ ಪಯಣ. ಒಂದು ಸುಂದರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸುಲಲಿತವಾಗಿ ಅರಳಬೇಕಾದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಕಾರ್ಮೋಡಗಳಿಗಿಂತ ‘ಸಮಷ್ಠಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ’ಯ ಬೆಳಕು ಪ್ರಖರವಾಗಬೇಕು.​ ಸಮನ್ವಯದ ಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ಉಪಸಮಿತಿಗಳ ಪಾತ್ರ ​ಸಮಿತಿಯೊಳಗಿನ ಪರಸ್ಪರತೆ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಜೇನು ಬೆರೆತಂತೆ ಇರಬೇಕು; ಎಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣದಂತೆ ಸವಿಯಷ್ಟೇ…

​ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಳೆದು ಮುಗಿಸಲಾಗದ ಸಾಗರವಿದ್ದರೆ ಅದು ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿ ಮಾತ್ರ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಕೋಪದ ಮುಂದೆ ಮನುಷ್ಯ ಎಷ್ಟೇ ಕುಬ್ಜನಾದರೂ, ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ತಾಯಿಯ ಸಂಕಲ್ಪದ ಮುಂದೆ ಸಾವು ಕೂಡ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ತಲೆಬಾಗುವುದು ಅಚ್ಚರಿಯೇನಲ್ಲ. ಜಬಲ್‌ಪುರದ ಬಾರ್ಗಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಆ ಕರಾಳ ದುರಂತದ ಈ ಮೌನ ಸಾಕ್ಷಿ, ಕೇವಲ ಒಂದು ಚಿತ್ರವಲ್ಲ; ಇದು ಮಮತೆಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ. ​ಕ್ರೂಸ್ ಹಡಗು ಮುಳುಗಿ ಅಲೆಗಳ ಅಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ಆ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗು, ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ಗಂಟೆಗಳ…

ಪ್ರಕೃತಿಯ ಋತುಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಸಹಜ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ನಮಗೆ ಎದುರಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಿಸಿಲು ಕೇವಲ ಕಾಲಧರ್ಮವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ; ಅದು ಪ್ರಕೃತಿ ಮನುಕುಲಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ತೀವ್ರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆಯಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿದೆ. ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಿರುವ ತಾಪಮಾನ ಕೇವಲ ನಮ್ಮ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸುಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನಮ್ಮ ನಾಳಿನ ಬದುಕಿನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನೇ ಆಪೋಶನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಆಕಾಶದಿಂದ ಸುರಿಯುವ ಬೆಂಕಿ ಮಳೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೆವರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಕೃಷಿಯನ್ನೇ ಉಸಿರಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಈ ಬಿಸಿಲು ಶಾಪವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ….

​(ಮೂಕ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಳದ ಪರಿಸರ) ​ಕಾಸರಗೋಡು ಎಂದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಮಲಯಾಳ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಭಾಷಾ ಸಂಗಮದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲ; ಅದು ಕನ್ನಡದ ಅಸ್ಮಿತೆಗಾಗಿ ಹಸಿರಕ್ತದ ಪವಿತ್ರ ತರ್ಪಣವಿತ್ತ ಪುಣ್ಯನೆಲೆ! 1956ರ ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯ ವಿಂಗಡಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಶೇ. 90ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕನ್ನಡಿಗರಿದ್ದ ಈ ಮಣ್ಣನ್ನು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಾಗಿ ಕೇರಳದ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತಳ್ಳಿದ್ದು ಭಾರತದ ಗಡಿ ಇತಿಹಾಸದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅನ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲೊಂದು.​ಈ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದೆದ್ದ ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಏಳು ದಶಕಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ….